Συνέντευξη στον Βαγγέλη Πλάκα
Τους επόμενους μήνες θα παρουσιάσει το Υπουργείο Παιδείας την πρότασή του για τις αλλαγές στο Λύκειο και τον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση όπως ανακοινώνει στην «Π» η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη. «Θέλουμε μια μεγάλη αλλαγή στο Λύκειο. Πρέπει να πάψει να είναι μόνο «διάδρομος» για το Πανεπιστήμιο. Δεν μιλάμε για αιφνιδιασμούς ή κατάργηση «εν μια νυκτί» των Πανελλαδικών», τονίζει.
Αναφέρεται στις προσλήψεις δασκάλων και καθηγητών πριν την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
Η κα. Ζαχαράκη χαρακτηρίζει ιστορικό βήμα την έναρξη λειτουργίας στην Ελλάδα των μη κρατικών πανεπιστήμιων και προσθέτει πως αυξάνεται και η χρηματοδότηση για τα δημόσια ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Κυρία Υπουργέ, η σχολική χρονιά ξεκίνησε. Είμαστε πράγματι έτοιμοι; Οι 10.000 προσλήψεις που έγιναν φέτος καλύπτουν όλα τα κενά;
Φέτος όπως και τις προηγούμενες χρονιές έγινε μια πολύ συντονισμένη προσπάθεια ώστε τα σχολεία μας να λειτουργήσουν από την πρώτη μέρα χωρίς σημαντικές ελλείψεις. Οι 10.000 διορισμοί εκπαιδευτικών τον Αύγουστο δεν είναι απλώς ένας αριθμός∙ είναι η δημιουργία ενός σταθερού πυρήνα δασκάλων και καθηγητών που θα σταθούν δίπλα στα παιδιά από την πρώτη μέρα. Γνωρίζουμε βεβαίως, ότι πάντα μέσα στη χρονιά θα προκύπτουν κενά, αυτό είναι αναπόφευκτο, γεγονός που δεν αφορά τον σχεδιασμό, την ετοιμότητα ή τα αντανακλαστικά του Υπουργείου Παιδείας. Σας φέρνω ένα παράδειγμα για να κατανοήσετε τις δυσκολίες και τις προκλήσεις. Σε μια από τις περιφέρειες της χώρας, διορίστηκαν επιπλέον 388 μόνιμοι δάσκαλοι και καθηγητές. Οι 100 ζήτησαν άδειες για διάφορους λόγους, τις οποίες είμαστε υποχρεωμένοι να δώσουμε.
Ακολουθεί σε λίγες μέρες, – υπολογίζουμε έως τις 25 Σεπτεμβρίου – η έναρξη της δεύτερης φάσης πρόσληψης των αναπληρωτών. Στην πρώτη φάση τοποθετήθηκαν σχεδόν 25.000. Ξέρω ότι οι ανάγκες είναι πάντα περισσότερες αλλά όμως αυτή η κυβέρνηση από το 2020 έως φέτος προχώρησε σε περισσότερες από 48.500 διορισμούς. Δώσαμε έμφαση στην Πρωτοβάθμια, στην Ειδική Αγωγή, αλλά και στη στήριξη της ψυχικής υγείας με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς.
Και δεν μείναμε μόνο εκεί. Οι μαθητές γύρισαν σε σχολικές αίθουσες με 36.000 διαδραστικούς πίνακες, ενώ θα προστεθούν κι άλλοι 3.000. Διανεμήθηκαν 117.000 κιτ ρομποτικής και STEM σε πάνω από 11.000 σχολεία. Με το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» παραδίδουμε 431 ανακαινισμένα και ασφαλή σχολεία. Θέλουμε κάθε γονιός να νιώθει ότι το παιδί του ξεκινά τη χρονιά σε ένα σχολείο σύγχρονο και ασφαλές.
Η συζήτηση για την εισαγωγή του μαθήματος της οικονομίας στα σχολεία «σήκωσε σκόνη». Δεδομένων των διαρκώς μεταβαλλόμενων συνθηκών και της ανάγκης για εκπαίδευση σε θέματα όπως κυκλοφοριακή αγωγή, bullying, πρώτες βοήθειες, μιντιακός εγγραμματισμός κλπ., προβλέπετε αλλαγές στη φιλοσοφία και την κατεύθυνση των προγραμμάτων σπουδών στην βασική εκπαίδευση;
Η εκπαίδευση πρέπει να συμβαδίζει με την εποχή. Θέλουμε ένα σχολείο που θα προετοιμάζει τους μαθητές όχι μόνο για τις εξετάσεις, αλλά για τη ζωή και είναι σημαντικό τα παιδιά μας να μαθαίνουν πως θα στέκονται και ως πολίτες αύριο. Γι’ αυτό ξεκινάμε την Οικονομία από το Γυμνάσιο: πώς να διαχειρίζονται το εισόδημά τους, τι σημαίνει επιχειρηματικότητα, πώς λειτουργεί η αποταμίευση.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Ετοιμάζουμε ένα συνολικό σχέδιο σε συνεργασία με Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ανανέωσης των προγραμμάτων σπουδών με δεξιότητες ζωής: κυκλοφοριακή αγωγή, πρόληψη της βίας, μιντιακός εγγραμματισμός, ψηφιακές δεξιότητες. Μιλάμε για μια νέα στρατηγική, για το σχολείο του αύριο.
Από τις 12 αιτήσεις για ιδιωτικά πανεπιστήμια εγκρίθηκαν μόνο οι 4. Τι σημαίνει αυτό;
Σημαίνει ότι προχωράμε με σοβαρότητα και με αυστηρά κριτήρια. Εγκρίθηκαν τα πρώτα τέσσερα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά ξένα πανεπιστήμια. Αυτό είναι ιστορικό βήμα. Δεν έρχονται για να ανταγωνιστούν, αλλά για να συμπληρώσουν και να ανεβάσουν τον πήχη στα δημόσια ΑΕΙ.
Ταυτόχρονα, δεν αφήνουμε στιγμή το δημόσιο πανεπιστήμιο: αυξάνουμε τη χρηματοδότηση, στηρίζουμε τη φοιτητική μέριμνα με μεγάλη στήριξη σε ότι αφορά στη φοίτηση και τη στέγαση επενδύουμε σε έρευνα και εξοπλισμό. Προχωράμε με σταθερά βήματα στην ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με στόχο την ποιότητα, την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων.
Σας προβληματίζουν τα στοιχεία που είδαν πρόσφατα τη δημοσιότητα για τη μεγάλη μείωση γεννήσεων, δεδομένου ότι επηρεάζει και την παιδεία, αναφορικά με την βασική εκπαίδευση και τα περιφερειακά κυρίως πανεπιστήμια;
Αναμφίβολα το δημογραφικό είναι η πιο μεγάλη εθνική πρόκληση. Λιγότερα παιδιά σημαίνει λιγότεροι μαθητές και φοιτητές. Δεν μπορούμε, όμως, να αφήσουμε τις τοπικές κοινωνίες να μαραζώσουν. Παρά τις δυσκολίες, χρέος μας είναι να κρατήσουμε τα σχολεία ζωντανά σε κάθε γωνιά της Ελλάδας και να στηρίξουμε τις οικογένειες που επιμένουν να δημιουργούν στον τόπο τους. Σε συνεργασία με άλλα Υπουργεία, αναπτύσσουμε μια ευρύτερη στρατηγική στήριξης, όπως η ενίσχυση της περιφέρειας, στήριξη οικογενειών και νέες δομές όπως ολοήμερα και πρότυπα νηπιαγωγεία και δημοτικά. Σε ότι αφορά στον αντίκτυπο στα περιφερειακά πανεπιστήμια βλέπεται πόση μεγάλη προσπάθεια κάνουμε ώστε να στηριχθούν. Με σημαντικούς πόρους για την αναβάθμιση των υποδομών τους. Την ενίσχυση της εξωστρέφειάς τους ώστε να αποτελούν πρώτη επιλογή. Κι αυτό το επιτυγχάνουμε με σειρά παρεμβάσεων και εργαλείων. Ένα βασικό εργαλείο είναι τα κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών (Joint Master ή Dual Master) με διακεκριμένα ξένα πανεπιστήμια, που συμβάλλουν στην αναβάθμιση του επιπέδου σπουδών που παρέχουν τα ελληνικά πανεπιστήμια και διευρύνουν την εξειδίκευση των Ελλήνων φοιτητών. Στα προγράμματα διεθνοποίησης ξεχωριστές επιδόσεις εμφανίζουν, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, το οποίο συνεργάζεται ήδη με 12 κορυφαία πανεπιστήμια, ανάμεσά τους το Harvard, το Kings College Hospital, το University of Dundee, Notingham, University de Lorraine κ.λ.π και αντίστοιχα το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας με το Teachers College Columbia, ενώ το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδας με το New York University και το Rutgers, The State University of New Jersey. Αυτές οι συνεργασίες αναβαθμίζουν ουσιαστικά το επίπεδο σπουδών και ανοίγουν νέους δρόμους διεθνοποίησης.
Πότε θα είστε έτοιμοι στο Υπουργείο να παρουσιάσετε το νέο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση; Πανελλαδικές, τέλος;
Το είπε και ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ: θέλουμε μια μεγάλη αλλαγή στο Λύκειο. Πρέπει να πάψει να είναι μόνο «διάδρομος» για το Πανεπιστήμιο. Δεν μιλάμε για αιφνιδιασμούς ή κατάργηση «εν μια νυκτί» των Πανελλαδικών. Μιλάμε για μια σταδιακή μετάβαση, με έμφαση στη συνολική πορεία του μαθητή και όχι μόνο σε μία εξέταση. Αυτό που θα κάνουμε είναι να προχωρήσουμε συντεταγμένα και με ειλικρινή διάθεση πολιτικής συναίνεσης σε μια μεγάλη και αναγκαία αναβάθμιση του εκπαιδευτικού ρόλου του Λυκείου. Επειδή όμως κατανοώ το ενδιαφέρον και την αγωνία που προκαλεί σε οικογένειες και παιδιά η συζήτηση αυτή οφείλω να πω ότι η όποια αλλαγή δεν αφορά τα παιδιά που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο Λύκειο. Επιδίωξή μας είναι να ολοκληρωθεί η απαιτητική και ευαίσθητη διαβούλευση και προετοιμασία σε χρόνο που θα επιτρέψει το νέο σύστημα να εφαρμοστεί από το 2029-2030. Η ουσία είναι ότι οφείλουμε να αλλάξουμε εκ βάθρων την αντίληψη για το Λύκειο. Να μην λειτουργεί ως προθάλαμος για την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο, αλλά να μετατραπεί σε ένα σχολείο που θα καλλιεργεί γνώση, δεξιότητες, και αξίες. Στόχος μας είναι μέσα στους επόμενους μήνες να παρουσιάσουμε το πλαίσιο των προτάσεων και να διεξαχθεί μια σοβαρή διαβούλευση.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πολιτική», 13-9-2025)