Προκηρύσσεται ο διαγωνισμός για τον μνημειακό άξονα της Θεσσαλονίκης και ξεκινούν τα έργα για το πάρκο μνήμης
της Βαρβάρας Ζούκα
Δύο εμβληματικές αναπλάσεις στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, που, παρά τη σπουδαιότητά τους, μετρούν χρόνια καθυστερήσεων, εισέρχονται επιτέλους σε τροχιά υλοποίησης. Πρόκειται για την ανάπλαση της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους, με τον σχετικό διαγωνισμό να παίρνει πια τον δρόμο της δημοσίευσης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και για το έργο της δημιουργίας πάρκου μνήμης και αναψυχής στην πλατεία Ελευθερίας, που ξεκινά μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Πρόθεση του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη είναι το έργο ανάπλασης του μνημειακού άξονα της Αριστοτέλους να έχει δημοπρατηθεί μέχρι τα τέλη του τρέχοντος μήνα ή το αργότερο στις αρχές Μαρτίου, οπότε και να αναμένεται να εγκατασταθεί ο εργολάβος που θα υλοποιήσει λίγα μέτρα παραδίπλα το έργο της βιοκλιματικής ανάπλασης της πλατείας Ελευθερίας.
Σε έκταση 32.500 τ.μ.
Το έργο ανάπλασης της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους αφορά μια έκταση περίπου 32.500 τ.μ., από το παραλιακό μέτωπο έως την οδό Εγνατία. Οι παρεμβάσεις που έχουν σχεδιαστεί από τον δήμο Θεσσαλονίκης θα χρηματοδοτηθούν από το ΕΣΠΑ της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, στο πλαίσιο του προγράμματος Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, έπειτα από σχετική απόφαση της περιφερειάρχη Αθηνάς Αηδονά.
Σύμφωνα με τους μελετητές του έργου, «οι αρχές σχεδιασμού στοχεύουν στην αντιληπτική συνέχεια του συνόλου, με εξασφάλιση συνεχούς και απρόσκοπτης θέασης προς τη θάλασσα και το βόρειο τμήμα της πόλης, καθώς και στην ανάδειξη της ιδιαίτερης ταυτότητας των δύο πλατειών και των όψεων των κτιρίων. Επιδιώκεται η ενίσχυση του άξονα ως κεντρικής αρτηρίας περιπάτου, που συγκροτείται από επιμέρους ζώνες κίνησης και ανάπαυσης, με την οργάνωση των στοιχείων αστικού εξοπλισμού και φύτευσης. Αναφορές στα ίχνη της πόλης προ της πυρκαγιάς του 1917 υπογραμμίζονται μέσω σχεδιαστικών αποφάσεων στην οργάνωση των χαράξεων της δαπεδόστρωσης. Τόσο η εισαγωγή στοιχείων νερού όσο και τα προτεινόμενα είδη φυτών και δένδρων στοχεύουν στη βιοκλιματική αναβάθμιση της περιοχής και στην απόδοση ενός συγχρόνου και βιώσιμου δημόσιου χώρου στην πόλη».
Ο χώρος οργανώνεται σε τρεις ενότητες, την πλατεία επί της Εγνατίας, τον άξονα της οδού Αριστοτέλους και την πλατεία Αριστοτέλους. Παράλληλα, η Αριστοτέλους οργανώνεται λειτουργικά σε επιμέρους κατά μήκος ζώνες: -Κεντρικού Περίπατου, πλάτους 9,00 μ., -Στάσης Αστικού Εξοπλισμού – Φύτευσης, 6.45 μ., – Διέλευσης Οχημάτων Έκτακτης Ανάγκης – τροφοδοσίας, ελαχ. πλάτους 3,50μ. Παρεμβάσεις ανάπλασης προβλέπονται και για τις ζώνες των στοών των κτιρίων.
Η κεντρική και μεγαλύτερη σε πλάτος ζώνη αντιμετωπίζεται ως ο κυρίως χώρος ελεύθερης κίνησης, που ορίζεται από τις περιοχές φύτευσης και τη ζώνη καθιστικών, διαμορφώνοντας μια κεντρική αρτηρία περιπάτου με απρόσκοπτη θέαση προς την Άνω Πόλη και τη θάλασσα. Στην πλατεία επί της οδού Εγνατίας απομακρύνεται η στάση και καταργείται η διέλευση των λεωφορείων, ενώ η πλατεία Αριστοτέλους περιλαμβάνει ένα κεντρικό, ελεύθερο από φυτεύσεις και υπέργειες κατασκευές τμήμα, εκατέρωθεν του οποίου οργανώνονται περιοχές στάσης, φύτευσης και διάθεσης υπαίθριων τραπεζοκαθισμάτων εστίασης.
Τον Μάρτιο τα έργα για το πάρκο μνήμης
Η ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας, μετά την απεμπλοκή της από προσφυγές, επιδιώκεται από τη διοίκηση του Στέλιου Αγγελούδη να ξεκινήσει με ορίζοντα την 15η Μαρτίου.
Η ημερομηνία είναι κάθε άλλο παρά τυχαία, αφού την Κυριακή 15 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί η καθιερωμένη πορεία μνήμης, με αφορμή τη συμπλήρωση 83 χρόνων από την αναχώρηση του πρώτου τρένου του θανάτου για το Άουσβιτς.
Η διοίκηση του Στέλιου Αγγελούδη καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε μέσα σε αυτόν τον χρονικό ορίζοντα να έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται τα συνεργεία που θα υλοποιήσουν το έργο ανάπλασης της πλατείας Ελευθερίας με την ανάδειξή της σε πάρκο μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος.
Πιο πριν θα σταματήσει η λειτουργία του χώρου ως υπαίθριου πάρκινγκ, ενώ αντισταθμιστικά για τις θέσεις στάθμευσης που θα χαθούν η δημοτική αρχή έχει κάνει γνωστό ότι εξασφαλίστηκαν θέσεις εντός του ΟΛΘ, ενώ παράλληλα ξεκινούν εργασίες σε οικόπεδο της ΓΑΙΟΣΕ απέναντι από το δικαστικό μέγαρο για τη δημιουργία 100 νέων θέσεων στάθμευσης.
Στη νέα πλατεία Ελευθερίας θα κυριαρχούν το πράσινο και τα ψηλά δέντρα. Ο χώρος της πλατείας θα διαμορφωθεί με ενιαία δαπεδόστρωση από το μέτωπο των κτιρίων στα ανατολικά μέχρι τη δυτική πλευρά και από το βόρειο μέτωπο μέχρι τη θάλασσα. Η μικρή υψομετρική διαφορά που υπάρχει προς την οδό Μητροπόλεως εμφανίζεται εντονότερη στη γραμμή του αρχαίου τείχους. Στο σημείο αυτό προβλέπεται να οργανωθεί η ζώνη των καθιστικών, η οποία θα βρίσκεται κάτω από τα δέντρα και θα έχει θεατρική διάταξη προς τη θάλασσα.
Όπως προβλέπεται από τη μελέτη του έργου, το κεντρικό τμήμα της πλατείας προς τη λεωφόρο Νίκης παραμένει ελεύθερο από φυτεύσεις και ανοίγεται προς τη θάλασσα. Στη νέα εικόνα την οποία θα αποκτήσει η πλατεία Ελευθερίας το μνημείο του Ολοκαυτώματος μετακινείται σε νέο περίοπτο σημείο, με σκοπό να αναδειχθεί και να ενταχθεί στον συνολικό σχεδιασμό για την αναβάθμιση του χώρου.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πολιτική», 21-2-2026)