Του Νίκου Σ. Παναγιώτου
Καθηγητής, Διευθυντής Εργαστήριου Ειρηνευτικής Δημοσιογραφίας, Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ ΑΠΘ
Το 2026 βρίσκει την Ελλάδα σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου οι εσωτερικές εξελίξεις δεν μπορούν πλέον να αποσυνδεθούν από τις διεθνείς συνθήκες αβεβαιότητας. Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές κρίσεις, οι πόλεμοι στην ευρύτερη γειτονιά της Ευρώπης, η ενεργειακή ανασφάλεια και οι οικονομικές πιέσεις επηρεάζουν άμεσα το πολιτικό κλίμα στο εσωτερικό της χώρας. Η αίσθηση σταθερότητας που χαρακτήρισε προηγούμενα χρόνια υποχωρεί και αντικαθίσταται από ένα διάχυτο αίσθημα επισφάλειας, το οποίο μεταφέρεται στη δημόσια συζήτηση και στη στάση των πολιτών απέναντι στην πολιτική.
Σε αυτό το πλαίσιο, δύο φαινόμενα θεωρώ ότι θα κυριαρχήσουν στην ελληνική πολιτική σκηνή: η πόλωση και ο κατακερματισμός. Η πολιτική αντιπαράθεση γίνεται ολοένα και πιο συγκρουσιακή, ενώ ταυτόχρονα το κομματικό σύστημα δυσκολεύεται να παράγει καθαρές, πειστικές και μακρόπνοες προτάσεις διακυβέρνησης. Η ενίσχυση μικρότερων σχηματισμών και η ρευστότητα των εκλογικών συμπεριφορών δεν συνιστούν απαραίτητα ένδειξη υγιούς πολυφωνίας· συχνά αντανακλούν αδυναμία συγκρότησης σταθερών πολιτικών ταυτοτήτων και στρατηγικών.
Σε άλλες ιστορικές περιόδους, ο πολιτικός κατακερματισμός θα μπορούσε να θεωρηθεί στοιχείο πολλαπλής πολιτικής έκφρασης και συμμετοχής. Στη σημερινή Ελλάδα, ωστόσο, λειτουργεί περισσότερο ως ένδειξη θεσμικής και πολιτικής κόπωσης. Η πόλωση δεν οδηγεί σε ουσιαστική πολιτική σύγκρουση ιδεών, αλλά σε απλουστευτικά διλήμματα, προσωποκεντρικές αντιπαραθέσεις και ενίσχυση του συναισθηματικού λόγου εις βάρος της πολιτικής τεκμηρίωσης όπως είδαμε να συμβαίνει πολλές φορές και με την παραμικρή αφορμή πχ όσα συνέβησαν στη Φλώρινα κλπ
Παράλληλα, ενισχύονται «απολίτικες» τάσεις: αυξημένη αποχή, δυσπιστία απέναντι στα κόμματα, αίσθηση ότι η πολιτική δεν μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την καθημερινότητα. Σε αυτό το περιβάλλον, τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους. Το ζητούμενο για το 2026 δεν είναι απλώς η εκλογική επιβίωση ή η διαχείριση της εξουσίας, αλλά η απόδειξη της χρησιμότητας της δημοκρατικής διαδικασίας.
Η πρόκληση είναι σαφής: σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η ελληνική δημοκρατία θα κριθεί από το αν το πολιτικό της σύστημα μπορεί να ανακτήσει αξιοπιστία, να μειώσει την πόλωση και να προσφέρει στους πολίτες λόγους ουσιαστικής συμμετοχής και εμπιστοσύνης.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Πολιτική” στις 3/1/2025