της Βαρβάρας Ζούκα
Την Κυριακή 26 Νοεμβρίου 2028 και με βάση το νέο σύστημα που προβλέπει εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών σε έναν γύρο με ποσοστό 42% συν μία ψήφο θα διενεργηθούν οι επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές. Ο ενιαίος αυτοδιοικητικός κώδικας, που φέρει την υπογραφή του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου, εισάγει πολλές καινοτομίες όσον αφορά τον τρόπο ανάδειξης των περιφερειακών και δημοτικών αρχών, μεταξύ των οποίων, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του myportal.gr, οι προβλέψεις για ηλεκτρονική ψηφοφορία, για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες και για εκλογή δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων στα πρότυπα των… βουλευτών Επικρατείας.
Οι δήμαρχοι, οι περιφερειάρχες, οι δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, οι σύμβουλοι των δημοτικών κοινοτήτων και οι εκπρόσωποι των δημοτικών κοινοτήτων θα εκλέγονται κάθε πέντε χρόνια με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία. Οι εκλογές για την αυτοδιοίκηση θα διεξάγονται την τελευταία Κυριακή του μηνός Νοεμβρίου του πέμπτου έτους κάθε δημοτικής και περιφερειακής περιόδου.
Οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες θα εκλέγονται σε έναν γύρο με ποσοστό 42% συν μία ψήφο. Για να επιτευχθεί η εκλογή των νέων αυτοδιοικητικών αρχών σε μόνον έναν γύρο, προβλέπεται ότι στο ψηφοδέλτιο στο οποίο οι εκλογείς θα εκφράζουν την προτίμησή τους θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν παράλληλα και τον συνδυασμό της δεύτερης επιλογής τους.
Σε πρώτη φάση θα καταμετρώνται οι ψήφοι που αφορούν την πρώτη επιλογή των εκλογέων ως προς τον δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη. Αν ωστόσο κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει το προβλεπόμενο ποσοστό εκλογής, τότε θα ακολουθεί δεύτερη φάση καταμέτρησης, στην οποία θα προκρίνονται οι πρώτοι δύο σε ψήφους συνδυασμοί.
Συγκεκριμένα, οι εκλογείς, εκτός από τον συνδυασμό της πρώτης επιλογής τους, θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής ως εναλλακτικής ψήφου και ενός δεύτερου συνδυασμού. Όπως προβλέπεται από τον νέο κώδικα, “στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές επιτυχών θεωρείται ο συνδυασμός που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του σαράντα δύο τοις εκατό (42% + 1 ψήφο) του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων, χωρίς να προσμετρώνται οι εναλλακτικές ψήφοι”.
Εάν κανένας συνδυασμός δεν πληροί τις προϋποθέσεις εκλογής δημάρχου και περιφερειάρχη, τότε διεξάγεται από το αρμόδιο δικαστήριο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης. Αν κατά την ψηφοφορία υπάρξει ισοψηφία μεταξύ δύο ή περισσότερων συνδυασμών στην πρώτη θέση, στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης μετέχουν οι συνδυασμοί που ισοψήφησαν στην πρώτη θέση.
Αν κατά την ψηφοφορία υπάρξει ισοψηφία μεταξύ δύο ή περισσότερων συνδυασμών στη δεύτερη θέση, στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης μετέχουν ο πρώτος σε αριθμό έγκυρων ψηφοδελτίων συνδυασμός και όλοι οι συνδυασμοί που ισοψήφησαν στη δεύτερη θέση.
Εκλογή τύπου… Επικρατείας
Στον νέο κώδικα προβλέπεται η δυνατότητα να εκλέγονται δημοτικοί ή περιφερειακοί σύμβουλοι στα πρότυπα των βουλευτών Επικρατείας. Σε αυτό το ιδιότυπο ψηφοδέλτιο Επικρατείας θα μπορούν να περιλαμβάνονται από ένας έως τρεις υποψήφιοι, ανάλογα με τον αριθμό των συμβούλων που εκλέγει κάθε ΟΤΑ.
Οι υποψήφιοι αυτοί θα μπορούν να εκλεγούν χωρίς σταυρό προτίμησης, αν ο συνδυασμός στον οποίο συμμετέχουν ανακηρυχθεί νικητής των εκλογών. Με τον τρόπο αυτό θεωρείται ότι θα μπορούσαν να ενταχθούν στους δήμους ικανοί επιστήμονες και τεχνοκράτες, που ενδεχομένως να μην είναι δυνατοί στη μάχη του σταυρού.
Ειδικότερα, στους συνδυασμούς για τις δημοτικές εκλογές μπορούν να περιλαμβάνονται:
– Έως ένας υποψήφιος o οποίος εκλέγεται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από έως και δεκαπέντε μέλη
– Έως δύο υποψήφιοι οι οποίοι εκλέγονται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από δεκαεννέα έως είκοσι εννέα μέλη και
– Έως τρεις υποψήφιοι οι οποίοι εκλέγονται άνευ σταυρού προτίμησης, εφόσον το δημοτικό συμβούλιο αποτελείται από τριάντα πέντε (35) μέλη και άνω.
Αντίστοιχα, για τις περιφερειακές εκλογές ο συνδυασμός περιλαμβάνει υποχρεωτικά δύο υποψήφιους σε περιφέρειες που εκλέγουν έως και σαράντα πέντε μέλη στο περιφερειακό συμβούλιο και τρεις υποψήφιους στις υπόλοιπες περιφέρειες, οι οποίοι εκλέγονται άνευ σταυρού προτίμησης.
Η ηλεκτρονική ψηφοφορία
Από τις ερχόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές θα δοθεί η δυνατότητα της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Όπως διαβεβαιώνει το υπουργείο Εσωτερικών, η ψηφοφορία θα γίνεται με αυστηρές προδιαγραφές, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας και του εκλογικού αποτελέσματος.
Για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος με ηλεκτρονική ψήφο κατά τις αυτοδιοικητικές εκλογές καταρτίζονται «Ειδικοί Εκλογικοί Κατάλογοι Ηλεκτρονικής Ψήφου».
Εκλογείς οι οποίοι είναι εγγεγραμμένοι στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους ηλεκτρονικής ψήφου ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα αποκλειστικά μέσω ειδικής εφαρμογής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, την ίδια ημερομηνία και κατά το ίδιο χρονικό διάστημα κατά το οποίο διεξάγεται η ψηφοφορία με φυσική παρουσία στα εκλογικά τμήματα.
Όποιος εκλογέας εγγραφεί στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους ηλεκτρονικής ψήφου δεν δύναται να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα με φυσική παρουσία. Με μέριμνα του Υπουργείου Εσωτερικών τίθεται ή αφαιρείται αναλόγως στον βασικό εκλογικό κατάλογο ειδική ένδειξη στους εκλογείς αυτούς.
Για την εγγραφή των εκλογέων που επιθυμούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα με ηλεκτρονική ψήφο προβλέπεται ηλεκτρονική εφαρμογή, προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr), για την εγγραφή, τη μεταβολή στοιχείων και τη διαγραφή από τον ειδικό εκλογικό κατάλογο ηλεκτρονικής ψήφου.
Εξάλλου, για να διεξαχθεί ηλεκτρονική ψηφοφορία σε έναν δήμο για την ανάδειξη δημοτικών και περιφερειακών αρχών, οι εγγεγραμμένοι εκλογείς στον οικείο ειδικό εκλογικό κατάλογο ηλεκτρονικής ψήφου απαιτείται να είναι τουλάχιστον τριάντα.
Πρόωρη προσφυγή στις κάλπες
Για να διασφαλιστεί, εξάλλου, η σταθερότητα στους ΟΤΑ, προβλέπεται, στα πρότυπα των βουλευτικών εκλογών, διαδικασία πρόωρης προσφυγής στις κάλπες και στους δήμους και τις περιφέρειες.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι το δημοτικό ή το περιφερειακό συμβούλιο μπορεί με εισήγηση του δημάρχου ή του περιφερειάρχη αντίστοιχα και με πλειοψηφία (4/5) του συνόλου του αριθμού των μελών του να αποφασίσει τη διενέργεια εκλογών για την ανάδειξη νέων δημοτικών ή περιφερειακών αρχών. Οι εκλογές αυτές θα πρέπει να διενεργηθούν τουλάχιστον μετά από σαράντα μέρες από τη λήψη της σχετικής απόφασης και το αποτέλεσμα θα ισχύει για το υπόλοιπο της θητείας.