Toυ Πέτρου Λεκάκη, Αναπληρωτή Γραμματέα Ανάπτυξης και Επενδύσεων ΠΑΣΟΚ
Η εικόνα που αναδείχθηκε στο φετινό συνέδριο της ΚΕΔΕ ήταν μια κραυγή αγωνίας λόγω τηςπραγματικότητας. Δημιουργήθηκε από τον ίδιο τον αυτοδιοικητικό κόσμο – δημάρχους της χώρας, πολλοί εκ των οποίων προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία. Γιατί οι δήμαρχοι, πριν απ’ όλα, είναι εκλεγμένοι από τους πολίτες τους και ζουν την πραγματικότητα καθημερινά. Και η πραγματικότητα δεν ωραιοποιείται. Η διαπίστωσή τους κοινή – η Αυτοδιοίκηση του Α’ βαθμού έχει φτάσει στα όριά της. Και το έχει κάνει όχι από αδράνεια, αλλά γιατί η κυβέρνηση το επιλέγει. Τα όσα ακούστηκαν και καταγράφηκαν δεν ήταν «ενδο-αυτοδιοικητικές» παρατηρήσεις. Ήταν η παραδοχή ενός συστήματος που εδώ και χρόνια λειτουργεί στα όριά του, όχι γιατί οι δήμοι δεν θέλουν, αλλά γιατί η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν πιστεύει στην Αυτοδιοίκηση και δεν της δίνει τα εργαλεία να λειτουργήσει.
Η αλήθεια είναι απλή. Οι δήμοι είναι υποστελεχωμένοι, υποχρηματοδοτημένοι και εγκλωβισμένοι σε έναν ασφυκτικό κεντρικό έλεγχο.Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους.Τα έσοδα των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων έχουν μειωθεί κατά περίπου 60% την τελευταία δεκαετία και η μείωση αυτή παραμένει. Το 2024, οι δήμοι έπρεπε –βάσει νόμου– να λάβουν 7,961 δισ. ευρώ, αλλά πήραν 2,224 δισ. ευρώ. Μια χαοτική απόσταση που αποτυπώνει τον βαθμό απαξίωσης του θεσμού.Και το 2025, η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει χρηματοδότηση άνω των 8,3 δισ. ευρώ με την Αυτοδιοίκηση να λαμβάνει περίπου τα μισά. Και εδώ η κυβερνητική λογική που παρουσιάζει διάφορα χρηματοδοτικά εργαλεία για έργα σε τοπικές κοινωνίες δεν μπορεί να σταθεί καθώς υποκρύπτει μια λανθάνουσα απαξίωση για τον θεσμό και συνιστά μείζον πολιτικό ζήτημα.
Την ίδια ώρα, οι δήμοι επιβαρύνονται από αυξημένο ενεργειακό κόστος, μισθολογικές ανάγκες, ανύπαρκτη εθνική στρατηγική για την ανακύκλωση, μεγάλες πιέσεις λόγω γηρασμένων υποδομών ή ανυπαρξίας κρίσιμων υποδομών και ένα προσωπικό που αποχωρεί χωρίς να αντικαθίσταται. Όλα αυτά συγκροτούν ένα περιβάλλον που –όπως σωστά ειπώθηκε και στο συνέδριο– «δεν είναι πια διαχειρίσιμο».
Αν κάποιος αναρωτηθεί «γιατί;», η απάντηση βρίσκεται στο πολιτικό κέντρο βάρους της κυβέρνησης. Η Νέα Δημοκρατία δεν εμπιστεύεται την Αυτοδιοίκηση γιατί δεν την πιστεύει.Πιστεύει σε ένα υπερσυγκεντρωτικό κράτος, που λειτουργεί μέσα από κομματικά κέντρα και όχι μέσα από θεσμούς. Έτσι η Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζεται σαν βραχίονας, όχι ως αυτόνομος δημοκρατικός θεσμός.Αυτό εξηγεί και τα φαινόμενα αιφνιδιασμού που ζήσαμε με τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης. Αντί να συζητήσουν πρώτα τα υπαρξιακά προβλήματα των δήμων, επανέφεραν την κουβέντα στα εκλογικά συστήματα. Αντί να ανοίξουν διάλογο με τους ανθρώπους που σηκώνουν καθημερινά το βάρος της διοίκησης των πόλεων, προχώρησαν με αποφάσεις ερήμην τους.
Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή χώρα με αδύναμη Αυτοδιοίκηση.Η αλήθεια είναι ότι για να υπάρξει αλλαγή χρειάζεται πολιτική βούληση.Και σήμερα, το μόνο κόμμα που μπορεί να μιλήσει με συνέπεια για μια νέα αυτοδιοικητική ισορροπία είναι το ΠΑΣΟΚ. Γιατί έχουμε ιστορία στον θεσμό. Έχουμε πρόγραμμα. Έχουμε καθαρή θέση υπέρ της ενίσχυσης πόρων, προσωπικού και αρμοδιοτήτων. Και έχουμε τη δέσμευση ότι οι δήμοι πρέπει να σταματήσουν να λειτουργούν ως εξαρτήματα των κυβερνήσεων και να γίνουν ξανά αυτό που οφείλουν να είναι οπιο ζωντανός πυρήνας της Δημοκρατίας.
Ανήκω στη γενιά που δεν μπορεί να ανεχθεί άλλο αυτήν την καθήλωση. Έζησα την Αυτοδιοίκηση από μέσα, ξέρω τι μπορεί να κάνει όταν της δοθούν τα εργαλεία, ξέρω τι ζητούν οι πολίτες και τι δεν φτάνει ποτέ σε αυτούς. Και γι’ αυτό επιμένω ότι
η αναβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι εθνική προτεραιότητα.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει με δήμους εξαρτημένους ούτε με θεσμούς που λειτουργούν με «δελτίο».Η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει όταν η περιφέρεια αντιμετωπίζεται ως δεύτερη κατηγορία. Ήρθε η ώρα να αλλάξουμε σελίδα.Και αυτή η αλλαγή θα ξεκινήσει από εκεί όπου χτυπά η καρδιά της Δημοκρατίας: από τους δήμους μας.