Νέα σελίδα γράφεται για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, με την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στον Great Sea Interconnector (GSI), έπειτα από μια μακρά περίοδο καθυστερήσεων και αβεβαιότητας γύρω από την πορεία του έργου. Η συμφωνία με τον ΑΔΜΗΕ σηματοδοτεί την είσοδο ενός ισχυρού διεθνούς επενδυτή στο project και δημιουργεί νέα δεδομένα για τη χρηματοδότηση και την επόμενη φάση υλοποίησης της διασύνδεσης.
Η γαλλική «σφραγίδα» αναμένεται να αποτελέσει καταλύτη για την επίλυση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων του έργου και να συμβάλει στην μακροπρόθεσμη χρηματοδότησή του από τον τραπεζικό τομέα, ενισχύοντας την ασφάλεια και τη σταθερότητα του χρηματοδοτικού του σχήματος.
Οι υπογραφές έπεσαν το απόγευμα της Τετάρτης στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, αφενός για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στο εταιρικό σχήμα του GSI και αφετέρου για την τριμερή συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, η οποία αφορά τις εργασίες θαλάσσιων ερευνών βυθού που απαιτούνται για την υλοποίηση της διασύνδεσης.
Οι δύο κινήσεις έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα, καθώς η πρώτη ενισχύει την επενδυτική και χρηματοδοτική βάση του project, ενώ η δεύτερη ανοίγει τον δρόμο για την επανενεργοποίηση κρίσιμων τεχνικών διαδικασιών. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται ουσιαστικά ένα «restart» του έργου, το οποίο τα προηγούμενα χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπο με ρυθμιστικές, χρηματοδοτικές και γεωπολιτικές εκκρεμότητες.
Tι φέρνει η πλειοψηφική συμμετοχή της Meridiam
Η είσοδος της Meridiam στο επενδυτικό σχήμα λειτουργεί ως εγγύηση αξιοπιστίας, ανοίγοντας τον δρόμο για ταχύτερη εύρεση κεφαλαίων και γρηγορότερη πρόοδο των εργασιών. Η εμπλοκή του γαλλικού fund στo έργο θωρακίζει οικονομικά το εγχείρημα και αυξάνει το κύρος του στα μάτια θεσμικών φορέων και επενδυτών. Η νέα μετοχική σύνθεση συνεπάγεται αντίστοιχη υποχώρηση του ποσοστού που ελέγχει σήμερα ο ΑΔΜΗΕ, με τις λεπτομέρειες της συναλλαγής και τον ακριβή μηχανισμό μέσω του οποίου θα πραγματοποιηθεί η αλλαγή να αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η συμφωνία ωρίμασε έπειτα από συστηματικές επαφές της διοίκησης του ΑΔΜΗΕ, σε μια προσπάθεια να ενταχθεί στο έργο ένας διεθνής επενδυτής με ισχυρή κεφαλαιακή βάση και σημαντική παρουσία στις υποδομές.
Η Meridiam διαθέτει εμπειρία στη χρηματοδότηση, ανάπτυξη και διαχείριση μεγάλων projects στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών. Η συμμετοχή της επομένως δεν περιορίζεται στη μετοχική διάσταση, αλλά εκτιμάται ότι μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά και στις προσπάθειες εξασφάλισης της χρηματοδότησης που απαιτεί ένα έργο προϋπολογισμού άνω των 1,9 δισ. ευρώ.
Το ενδιαφέρον του γαλλικού ομίλου για τη διασύνδεση δεν είναι καινούργιο. Ήδη από τον Δεκέμβριο του 2024 είχαν δημοσιοποιηθεί πληροφορίες για συζητήσεις με τον ΑΔΜΗΕ, τότε για την απόκτηση μειοψηφικού ποσοστού 49,9% στον φορέα υλοποίησης. Περισσότερους από 19 μήνες αργότερα και αφού μεσολάβησε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος για το project, η Meridiam εισέρχεται τελικά στο σχήμα με πλειοψηφική συμμετοχή.
Η συμφωνία με τη Nexans και οι έρευνες βυθού
Το δεύτερο κρίσιμο σκέλος των σημερινών εξελίξεων αφορά τη Nexans. Η τριμερής συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες βυθού δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να κινηθούν εκ νέου τεχνικές διαδικασίες που είναι απαραίτητες για την πρόοδο της διασύνδεσης. Μέσω των ερευνών θα προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η βέλτιστη όδευση του υποβρύχιου καλωδίου και θα εξεταστούν οι γεωλογικές και γεωτεχνικές συνθήκες του βυθού. Τα αποτελέσματα θα αποτελέσουν τη βάση για την οριστική μελέτη εγκατάστασης.
Οι συγκεκριμένες εργασίες θεωρούνται απαραίτητες για να προχωρήσει η κατασκευή της διασύνδεσης, η οποία θα είναι μία από τις βαθύτερες και τεχνικά απαιτητικότερες διεθνώς.
Η εξέλιξη αποκτά πρόσθετη σημασία μετά τις τελευταίες τοποθετήσεις της γαλλικής κατασκευάστριας καλωδίων, η οποία είχε γνωστοποιήσει ότι βρίσκεται σε προχωρημένες επαφές με τον ΑΔΜΗΕ για τη διαμόρφωση ενός νέου εμπορικού πλαισίου γύρω από το GSI.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η αντιμετώπιση των συνεπειών που δημιούργησε η μακρά περίοδος αναμονής του έργου, αλλά και η διαμόρφωση των όρων υπό τους οποίους θα μπορέσει να συνεχιστεί η παραγωγή και στη συνέχεια η εγκατάσταση του υποβρύχιου καλωδίου.
Η νέα συμφωνία για τις θαλάσσιες έρευνες αποτελεί επομένως ένα πρώτο χειροπιαστό βήμα επανεκκίνησης στο τεχνικό μέτωπο. Σε δεύτερη φάση, προβλέπεται η κατασκευή του επόμενου και τελικού σκέλους της διασύνδεσης, δηλαδή του τμήματος Κύπρος-Ισραήλ, η οποία ήδη ωριμάζει και αυτή σημαντικά. Μάλιστα, η ωρίμανση του δεύτερου τμήματος απασχόλησε τους υπουργούς Ενέργειας Ελλάδας και Ισραήλ, Σταύρο Παπασταύρου και Eli Cohen, στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν χθες, Τρίτη, 4 Αυγούστου.
Το στοίχημα της χρηματοδότησης
Η αλλαγή στη μετοχική σύνθεση του GSI συνδέεται άμεσα και με το επόμενο μεγάλο στοίχημα, τη χρηματοδοτική θωράκιση της επένδυσης.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει προωθήσει τις διαδικασίες για χρηματοδότηση ύψους 1 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 50% του συνολικού κόστους του έργου, με στόχο να υπάρξει έγκριση έως το τέλος του 2026.
Η είσοδος ενός μεγάλου διεθνούς επενδυτή εκτιμάται ότι ενισχύει σημαντικά το χρηματοδοτικό προφίλ του GSI, σε μία περίοδο κατά την οποία βρίσκονται παράλληλα σε εξέλιξη οι διαδικασίες για την αντιμετώπιση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων σε Ελλάδα και Κύπρο. Στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές έχουν υποβληθεί σχετικά αιτήματα και μελέτες κόστους–οφέλους, με ζητούμενο να κλείσουν τα ανοιχτά μέτωπα που έχουν επηρεάσει την ωρίμανση της επένδυσης.
Η ευρωπαϊκή διάσταση παραμένει κρίσιμη, καθώς η διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), ενώ η προώθησή της υποστηρίζεται και σε επίπεδο ευρωπαϊκών θεσμών.
Το γεωπολιτικό μήνυμα
Πέρα από την οικονομική και τεχνική πλευρά, ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στη γεωπολιτική διάσταση της εισόδου της Meridiam.
Η συμμετοχή ενός μεγάλου γαλλικού επενδυτικού ομίλου έρχεται να προστεθεί στη στενή στρατηγική σχέση Αθήνας και Παρισιού, σε ένα έργο το οποίο έχει βρεθεί στο επίκεντρο των γεωπολιτικών ισορροπιών της Ανατολικής Μεσογείου και απέναντι στο οποίο η Τουρκία έχει εκφράσει αντιδράσεις.
Δεν περνά απαρατήρητη, άλλωστε, η ισχυρή γαλλική παρουσία γύρω από το project, καθώς εκτός από τη Meridiam, η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή του υποβρύχιου καλωδίου.
Τη σημασία που αποδίδεται στις νέες συμφωνίες υπογράμμισε και η παρουσία του πρωθυπουργού στην τελετή υπογραφής, μαζί με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και εκπροσώπους της γαλλικής διπλωματικής αποστολής στην Αθήνα.
Το επόμενο κεφάλαιο του GSI
Το μεγάλο ζητούμενο πλέον είναι οι συμφωνίες να μεταφραστούν σε επιτάχυνση των διαδικασιών στο πεδίο.
Η διασύνδεση έχει στρατηγικό χαρακτήρα για την περιοχή, καθώς στόχος της είναι να συνδέσει για πρώτη φορά την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, τερματίζοντας την ενεργειακή απομόνωση του μοναδικού κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παραμένει χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με το ηπειρωτικό ευρωπαϊκό δίκτυο.
Παράλληλα, το έργο μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού στην Ανατολική Μεσόγειο, να δημιουργήσει μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και να ενισχύσει σταδιακά την ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής.
Με την είσοδο της Meridiam, τη συμφωνία με τη Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες και τις χρηματοδοτικές διαδικασίες να βρίσκονται σε εξέλιξη, ο GSI αποκτά πλέον νέα δυναμική. Μετά από μία μακρά περίοδο κατά την οποία κυριάρχησαν οι καθυστερήσεις και οι ανοιχτές εκκρεμότητες, το βάρος μεταφέρεται ξανά στην ουσιαστική υλοποίηση και στα επόμενα τεχνικά βήματα του έργου.