Του Μιχάλη Κούπκα
Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Θεσσαλονίκης
Υποδιοικητής 3ης ΥΠΕ
Η Θεσσαλονίκη αλλάζει. Αλλάζει σιωπηλά, με τρόπους που δεν φαίνονται στα δελτία ειδήσεων αλλά αποτυπώνονται στις γειτονιές της και κρύβουν δυσκολίες. Όποιος περπατήσει λίγο στην πόλη θα το δει – πρέπει να το παρατηρήσει όμως. Η Θεσσαλονίκη είναι γεμάτη από μικρά, παλιά, ανοίκιαστα καταστήματα 20–60 τ.μ. Εκατοντάδες μικρά καταστήματα ισογείου, μιας άλλης εποχής (80s–90s–00s), όταν η πόλη είχε μικρομεσαίο εμπόριο παντού. Σήμερα όμως τα περισσότερα κλειστά, σχεδόν εγκαταλελειμμένα. Σιδερένια ρολά, ξεθωριασμένες ταμπέλες, σκονισμένες βιτρίνες. Ένας αστικός «νεκρός όγκος» που μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο.
Χρειαζόμαστε μια γενναία παραδοχή – αυτό το μοντέλο τελείωσε. Μάλλον δεν πρόκειται να ξαναδούμε μαζικά «μαγαζιά γειτονιάς». Παλαιότερα η πόλη λειτουργούσε με ένα εκτεταμένο δίκτυο μικρομεσαίου εμπορίου. Η πραγματικότητα όμως έχει αλλάξει. Το λιανεμπόριο μεταφέρθηκε εν πολλοίς σε μεγάλα hubs, ηλεκτρονικές πλατφόρμες, εξειδικευμένους χώρους. Κανένα σοβαρό στοιχείο δεν δείχνει ότι η επιστροφή είναι εφικτή. Τι μένει λοιπόν πίσω; Ένα τεράστιο σύνολο ισογείων που παραμένουν ανενεργά, απαξιώνονται και επιβαρύνουν την εικόνα των γειτονιών.
Την ίδια ώρα η πόλη πιέζεται από δύο οξύτατα προβλήματα. Το στεγαστικό και το χάος στη στάθμευση. Οι νέοι δυσκολεύονται να βρουν οικονομικά προσιτή κατοικία. Οι γειτονιές πνίγονται από αυτοκίνητα που «σκαρφαλώνουν» σε πεζοδρόμια και γωνίες. Και τα δύο, υπαρκτά και έντονα – φέρνουν δυσφορία και κόπωση.
Θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε αυτό το παλιό κτιριακό απόθεμα, άμεσα, χωρίς μεγάλες παρεμβάσεις και μεγάλους σχεδιασμούς; Να το αξιοποιήσουμε και να δώσουμε λύσεις; Πιστεύω πως ναι και παραθέτω μια άποψη απολύτως ρεαλιστική. Αξιοποίηση των παλιών ισογείων μέσω ενός προγράμματος μετατροπής τους σε δύο τύπους χρήσεων που σήμερα λείπουν όσο τίποτα άλλο.
Πρώτον: στούντιο 25–35 τ.μ. με χαμηλό κόστος. Χώροι ιδανικοί για φοιτητές, νέους εργαζόμενους, ανθρώπους που χρειάζονται μια προσιτή κατοικία κοντά στο κέντρο ή στα πανεπιστήμια. Με ένα καθαρό πλαίσιο αλλαγής χρήσης, με κίνητρα ενεργειακής αναβάθμισης και με βασικούς κανόνες για φωτισμό, αερισμό και ασφάλεια, δεκάδες τέτοια ισόγεια μπορούν να επανέλθουν στην οικονομία της πόλης μέσα σε λίγους μήνες.
Δεύτερον: μικρές ιδιωτικές θέσεις στάθμευσης. Σε δρόμους που έχουν σβήσει εμπορικά από χρόνια ή που η ζήτηση για πάρκινγκ είναι μόνιμα μεγαλύτερη από την προσφορά, ένα κλειστό ισόγειο μπορεί να γίνει ακριβώς αυτό που λείπει – μια νόμιμη, καθαρή, ασφαλής θέση στάθμευσης. Η αποσυμφόρηση που δημιουργείται στον δημόσιο χώρο είναι τεράστια. Και το όφελος πολλαπλασιάζεται αν αυτό εφαρμοστεί γειτονιά-γειτονιά, με στοχευμένα κίνητρα για ιδιοκτήτες.
Η λογική είναι απλή. Πάμε να αξιοποιήσουμε αυτό που ήδη υπάρχει αντί να επιμένουμε σε παρωχημένες χρήσεις που δεν θα επιστρέψουν. Δεν χρειάζονται μεγάλες αναπλάσεις, ούτε βαρύς προϋπολογισμός. Χρειάζεται πολιτική βούληση, απλές διαδικασίες και ένα ξεκάθαρο πλαίσιο που απελευθερώνει την ιδιωτική πρωτοβουλία προς όφελος της πόλης.
Δεν έχουμε την πολυτέλεια αναξιοποίητων υποδομών. Κάθε άδειο ισόγειο μπορεί να γίνει μια λύση. Ένα σπίτι για έναν νέο άνθρωπο ή μια θέση για ένα αυτοκίνητο που σήμερα εμποδίζει έναν δρόμο. Αν αξιοποιήσουμε έξυπνα αυτούς τους χώρους, τότε τελικά στηρίζουμε και το εμπόριο της πόλης και την οικονομική της προοπτική.
Ας το σκεφτούμε.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Πολιτική” στις 22-11-2025