Η άφιξη του Καραμανλή στην Ελλάδα και η ιστορική «πρώτη» στη Θεσσαλονίκη

Του Βαγγέλη Πλάκα

«Θεσσαλονικείς, ήρθα!». Είναι τα πρώτα λόγια του Κωνσταντίνου Καραμανλή, τα οποία θα χρειαστεί να επαναλάβει πολλές φορές μέχρι να μπορέσει να ακουστεί από το ενθουσιώδες πλήθος που είχε συγκεντρωθεί μπροστά από το «Μακεδονία Παλλάς» και τον επευφημούσε. Ήταν απόγευμα 31ης Αυγούστου 1974 και η πρώτη ομιλία του Καραμανλή σε ανοικτή συγκέντρωση μετά την επιστροφή του στη χώρα τα ξημερώματα τις 24ης Ιουλίου, την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και την ορκωμοσία του ως πρωθυπουργού. Πρόταση που είχε κάνει ο Ευάγγελος Αβέρωφ στην δραματική σύσκεψη της προηγουμένης. Εκείνη η συγκέντρωση θα μείνει στην ιστορία ως η μεγαλύτερη πολιτική συγκέντρωση που έχει γίνει στη χώρα. «Πάνω από 300.000 αποθέωσαν τον κ. Καραμανλήν», γράφει με πηχυαίους τίτλους την επομένη η «Μακεδονία» και συμπληρώνει μεταφέροντας το κλίμα: «Ο λαός της Θεσσαλονίκης με πρωτοφανή εις τα ιστορικά χρονικά της πόλεως ενότητας και με ενθουσιασμό εγγίζοντας τα όρια του παραληρήματος, υπεδέχθη τον πρόεδρον της κυβερνήσεως εθνικής ενότητας κ. Κωνσταντίνον Καραμανλήν. Ημέρα λαϊκού θριάμβου υπήρξεν η χθεσινή, δια την πόλιν μας δια τον ελληνισμόν ολόκληρον και αφετηρία μιας νέας ανανεωτικής εξορμήσεως του έθνους. Εις τα ιστορικά χρονικά της πόλεως ουδέποτε συνέβη αυτός ο λαϊκός σεισμός που έγινε χθες. Ουδέποτε πρωθυπουργός ωμίλησεν ενώπιον τόσον τεραστίας εις όγκον και τόσο πρωτοφανούς εις παλμόν λαϊκής συγκεντρώσεως».

Ο πρωθυπουργός θα βγει σε μπαλκόνι του 4ου ορόφου και θα απαντήσει στο σύνθημα «ε-ε-έρχεται» με το «Ήρθα!». Στη συνέχεια θα αναφερθεί στις κρίσιμες στιγμές για τον τόπο.

«Θεσσαλονικείς! Ήλθα, όπως ξέρετε, πριν από ένα περίπου μήνα σε ώρες τραγικές. Ήλθα στα πρόθυρα εθνικής καταστροφής. Ήλθα με τη συναίσθηση ότι ανελάμβανα βαρύτατες ευθύνες. Ήλθα, διότι ένιωσα ότι ήταν χρέος μου ιστορικό να έλθω. Από την πρώτη στιγμή θέλησα να σας κάμω όλους κοινωνούς των κρισίμων προβλημάτων που αντιμετώπιζε η χώρα. Δεν σας έκρυψα τους φόβους μου. Διότι πίστευα –και πιστεύω βαθύτατα- ότι μόνον όταν ο Λαός γνωρίζει μόνη και όλη την αλήθεια, ημπορεί να συμπαρασταθεί αποτελεσματικά στην ηγεσία του. Αυτή άλλωστε είναι η ουσία και η δύναμη της αληθινής Δημοκρατίας. Προς αυτήν την αληθινή Δημοκρατία βαδίζομε τώρα όλοι μαζί, παρ’ όλες τις μεγάλες δυσχέρειες που μας εκληροδότησε το παρελθόν».

Ήταν τέτοιος ο ενθουσιασμός της λαοθάλασσας που είχε συγκεντρωθεί σε μια τεράστια έκταση μπροστά στο ξενοδοχείο που ο Καραμανλής θα πει αργότερα στον Γιάννη Βαρβιτσιώτη, όπως αποκαλύπτει στο βιβλίο του «Όπως τα έζησα»: «Γιάννη, αυτή η υποδοχή, αυτή η συγκέντρωση της στη Θεσσαλονίκη υπήρξε κάτι πρωτόγνωρο για μένα. Έκτοτε σκέφθηκα πολλές φορές γιατί δεν πέθανα εκείνο το βράδυ. Γιατί δεν βρέθηκε κάποιος αμετανόητος να με δολοφονήσει. Θα έφευγα ευτυχισμένος, αφού ήταν η ωραιότερη μέρα της ζωής μου».  Την ίδια μαρτυρία για τον Καραμανλή κάνει και ο Τάκης Λαμπρίας στο «Στη σκιά ενός μεγάλου»: «Θα ήμουν ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος αν πέθαινα σε αυτό το μπαλκόνι. Γιατί τι άλλο μπορώ να περιμένω πιο ωραίο;». Μετά από χρόνια θα του εκμυστηρευτεί για το ίδιο γεγονός: «Είχα το αίσθημα της πλήρους δικαιώσεως. Για όσα είχε κάμει, αλλά και για όσα είχα υποφέρει. Η όλη ατμόσφαιρα μου ‘φερε στο νου αυτό που είπε ο Σπαρτιάτης στον Διαγόρα, όταν τα δύο αγόρια του νίκησαν στους Ολυμπιακούς: ‘Κάτθανε, Διαγόρα, ουκ εις Όλυμπον αναβήσει’».

Για την επιλογή του Καραμανλή να κάνει την πρώτη του ομιλία στη Θεσσαλονίκη έγραψε ο Τάκης Λαμπρίας στο βιβλίο του «Στη σκιά ενός μεγάλου»: «Δεν έχει ξαναδεί η «νύφη του Θερμαϊκού» τέτοιον, κυριολεκτικά πάνδημο, ξεσηκωμό. Οι Μακεδόνες τιμούν σύσσωμοι τον Μακεδόνα πρωθυπουργό για τη μεγάλη τιμή που τους κάνει: να προτιμήσει τη Θεσσαλονίκη για την πρώτη επικοινωνία του με τον ελληνικό λαό, που απελευθέρωσε από την επτάχρονη τυραννία. Για πολλούς λόγους είχε κάνει την επιλογή αυτή ο Καραμανλής. Υπήρχαν βέβαια και τα συναισθηματικά κίνητρα: οι δεσμοί του με τη Συμπρωτεύουσα, το «γούρι» του αποδεδειγμένα του έφερνε η συνήθειά του να ξεκινάει πάντα από εκεί τους πολιτικούς του αγώνες, η οικειότητα που ένιωθε για τον βορειοελλαδίτικο χώρο και τους ανθρώπους του. Οι ώρες όμως εκείνες δεν επέτρεπαν στους συναισθηματισμούς να παίζουν τον κύριο ρόλο στις αποφάσεις. Δεν είχε καλά καλά συμπληρωθεί μήνας από την επιστροφή του αυτοεξόριστου ηγέτη. Και στο μήνα αυτόν επανειλημμένα απειλήθηκε η ζωή του από πρόχειρες ή και σοβαρότερες απόπειρες των χουντικών (οι περισσότεροι κυκλοφορούσαν ακόμη ελεύθεροι) ν’ ανατρέχουν την πορεία της χώρας προς τη δημοκρατία και ν’ αποφύγουν την κάθαρση. Συχνά αναγκάζονταν ο Καραμανλής να καταφεύγει για λίγες ώρες ύπνο σε σπίτια αγνώστων (φίλων έμπιστων φίλων του) ή σε μικρά κότερα, πότε στον ένα και πότε στον άλλο ερημικό όρμο του Σαρωνικού. Ο Καραμανλής προτίμησε τη Θεσσαλονίκη για την πρώτη ύστερα από έντεκα χρόνια εμφάνισή του στο λαό, επειδή έκρινε εκείνη την ώρα αναγκαίο να επιδείξει στους στρατιωτικούς, που κατά μέγα μέρος υπηρετούσαν στη Βόρεια Ελλάδα, ότι ο λαός ήταν ενθουσιωδώς με το μέρος του στην προσπάθειά του να θεμελιώσει τη δημοκρατία».

Η συγκέντρωση θα γίνει κάτω υπό δύσκολες συνθήκες καθώς στην κυβέρνηση είχαν φθάσει πληροφορίες πως νοσταλγοί του χουντικού καθεστώτος σχεδίαζαν ανατροπή της κυβέρνησής του με κράτηση ακόμη και δολοφονία του Καραμανλή σε εκείνη την ομιλία του. «Αδιαφορώ. Στη Θεσσαλονίκη θα πάω οπωσδήποτε. Και θα μιλήσω στο λαό, οτιδήποτε και αν συμβεί! Ούτε νομίζω ότι θα αποτολμήσουν οτιδήποτε», θα πει σχολιάζοντας  αυτές τις πληροφορίες ο Καραμανλής όπως μεταφέρει στο προαναφερθέν βιβλίο του ο Τάκης Λαμπρίας.

Ο Φαίδων Γιαγκιόζης στο βιβλίο του για τον Νίκο Ζαρντινίδη, άνθρωπο εμπιστοσύνης του Καραμανλή στη Θεσσαλονίκη, κάνει γνωστό πως μετά την ομιλία του πρωθυπουργού στο Μακεδονία Παλλάς και τα εγκαίνια της ΔΕΘ ξεκουράστηκε για τρεις μέρες στο «Πόρτο Καρράς»: «Ο Καραμανλής μετά τα εγκαίνια της Εκθέσεως εκείνης της χρονιάς, εξαφανίστηκε, έπειτα από υποδείξεις του περιβάλλοντός του. Ήταν το πρώτο δίμηνο από την επιστροφή του στην Αθήνα, μετά την εντεκάχρονη αυτοεξορία του, και οι κινήσεις του καλύπτονταν από μυστικότητα, όπως αργότερα μου εκμυστηρεύθηκε ο διευθυντής μου στη «Μεσημβρινή» και αγαπητός φίλος, Τάκης Λαμπρίας. Όλοι ξέραμε, τότε, ότι η χούντα του Ιωαννίδη, παρόλο ότι είχε καταρρεύσει, είχε μερικούς «ελεύθερους σκοπευτές» ορκισμένους αντικαραμανλικούς». Κάνει γνωστό επίσης ότι περιμετρικά του συγκροτήματος ήταν ακροβολισμένοι λοκατζήδες και πως «σε ένα από τα κρουαζιερόπλοια του Καρρά, το «Δανάη», στην καμπίνα κάποιου Αμερικανού τουρίστα βρέθηκε ένα όπλο με διόπτρα. Το γεγονός δεν κατεγράφη πουθενά και δεν ήταν φυσικά ανακοινώσιμο».

No Comments Yet

Comments are closed