ΑΡΘΡΟ: Προεδρικές εκλογές στη Σερβία: Η σαρωτική νίκη του Αλεξάνταρ Βούτσιτς ενισχύει την κυριαρχία του

της Μάγια Μαξίμοβιτς
υποψήφιας διδάκτορος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας,
ερευνήτριας συνεργαζόμενης στο Πρόγραμμα για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη του ΕΛΙΑΜΕΠ

 

Αφού κυβέρνησε τη Σερβία επί τρία χρόνια ως πρωθυπουργός, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ορκίστηκε ως ο νέος πρόεδρος της χώρας την Τετάρτη 31 Μαΐου. Τόσο ο Βούτσιτς όσο και το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα του (SNS) καρπώθηκαν μια σταθερά υψηλή υποστήριξη του σερβικού εκλογικού σώματος από την άνοδό τους στην εξουσία το 2012, ενώ ταυτόχρονα καμιά πραγματική αμφισβήτηση της κυριαρχίας τους δεν αναδύθηκε από τους κόλπους της αδύναμης και κατακερματισμένης σερβικής αντιπολίτευσης. Γι’ αυτό και το εξαιρετικό αποτέλεσμα στις προεδρικές εκλογές του Απριλίου –ο Βούτσιτς κέρδισε 55,08% της ψήφου, ποσοστό σχεδόν 40% πάνω από αυτό του υποψηφίου που κατατάχθηκε δεύτερος και σχεδόν 12% πάνω από το άθροισμα των ποσοστών όλων των άλλων δέκα υποψηφίων.

Τι σημαίνει για τη Σερβία η επιβλητική νίκη του Βούτσιτς; Στα τελευταία χρόνια, ένας αυξανόμενος αριθμός Σέρβων και ξένων παρατηρητών έχουν προειδοποιήσει για τις ενισχυόμενες αυταρχικές τάσεις του Βούτσιτς και για τη διολίσθηση της χώρας προς ένα καθεστώς του τύπου «ενός ανδρός αρχή». Με το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα στην εξουσία από το 2012, ο έλεγχος που ασκεί ο Βούτσιτς του εξασφαλίζει μιαν υπερβολική επιρροή δυνητικά σε όλες τις σφαίρες της πολιτικής ζωής και επιπρόσθετα στην αστυνομία, στις υπηρεσίες ασφαλείας, στο δικαστικό σώμα και στα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Αυτό του επιτρέπει να αγνοεί υποθέσεις διαφθοράς στενών συνεργατών του, αλλά και να να αφήνει ανεκπλήρωτες τις περισσότερες από τις αναρίθμητες υποσχέσεις του προς το εκλογικό σώμα. Ως συνέπεια όλων αυτών, η δημοκρατία οπισθοδρομεί. Σύμφωνα με την έκθεση του Freedom House για το 2017 η επίδοση της δημοκρατίας της Σερβίας είχε πέσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2005, με ιδιαίτερα αρνητικές εξελίξεις στην εκλογική διαδικασία, τη δημοκρατική διακυβέρνηση και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης. Η τελευταία έκθεση για την Ελευθερία του Τύπου στον Κόσμο, που συνέταξαν οι Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα, κατέγραψε ότι η ελευθερία του τύπου στη Σερβία είχε μειωθεί από τότε που ο Βούτσιτς έγινε πρωθυπουργός, τον Μάιο του 2014. Εκτός από τον έλεγχο του κυβερνώντος κόμματος στις πολυάριθμες λαικές εφημερίδες (tabloids), μέσω των οποίων στοχοποιoύνται ανενδοίαστα όλες τις αντιπολιτευόμενες και κριτικές φωνές, τα μέσα ενημέρωσης στη Σερβία εργάζονται κάτω από σκληρή οικονομική και εκδοτική πίεση, η οποία τα οδηγεί πολύ συχνά στην αυτολογοκρισία.

Κι ωστόσο, ο Βούτσιτς κατάφερνε να αποκρύπτει αυτές τις εξελίξεις από μια μεγάλη πλειοψηφία των μέσων Σέρβων ψηφοφόρων. Στην πραγματικότητα, συντηρώντας μιαν ατμόσφαιρα διαρκούς έντασης και με το στυλ διακυβέρνησής του, που θυμίζει μόνιμη εκλογική εκστρατεία, έχει πείσει τους ψηφοφόρους ότι η Σερβία χρειάζεται έναν ισχυρό άνδρα, δικαιολογώντας με αυτόν τον τρόπο το μονοπώλιό του στους πολιτικούς θεσμούς και στο μεγαλύτερο τμήμα του τύπου της χώρας. Παρόλο που ο πρόεδρος της δημοκρατίας της Σερβίας αντιπροσωπεύει ένα σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπικό αξίωμα, η νίκη του Βούτσιτς στις εκλογές του Απριλίου θα σταθεροποιήσει τη θέση του SNS και, το πιο σημαντικό, θα ενισχύσει πολύ την προσωπική του εξουσία. Αναμένεται ότι κάποιος πιστός σε αυτόν θα τον διαδεχθεί στην πρωθυπουργία, έτσι ώστε η χάραξη και εφαρμογή πολιτικής στη Σερβία, και δυνητικά όλες οι μείζονες πολιτικές αποφάσεις, να συνεχίσουν να καθοδηγούνται από τον ίδιο τον Βούτσιτς.

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαιρέτισαν τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών του Απριλίου, θεωρώντας τον Βούτσιτς ως έναν πολιτικό ο οποίος, όχι μόνον έχει την ικανότητα να φέρει τη Σερβία πιο κοντά στην ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά μπορεί να παίξει ζωτικής σημασίας ρόλο στη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας σε ολόκληρη την περιοχή. Για όσον καιρό ο Βούτσιτς παραμένει ο αξιόπιστος εταίρος σε θέματα που θεωρούνται κομβικής σημασίας στις Βρυξέλλες –όπως η εξομάλυνση των σχέσεων με το Κόσοβο, οι καλές σχέσεις γειτονίας και η συνεργασία στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης-, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πρόθυμη να κάνει τα στραβά μάτια απέναντι στις αυταρχικές του τάσεις. Αυτή η πολιτική εμπεριέχει τον κίνδυνο να αποξενώσει εκείνο το τμήμα της σερβικής κοινωνίας που είναι ο σφοδρότερος επικριτής της τωρινής σερβικής κυβέρνησης, αλλά ταυτόχρονα και ο σταθερότερος υποστηρικτής της διαδικασίας ένταξης της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

No Comments Yet

Comments are closed